SOWY - STRIGIFORMES

Puszczykowate

Sowy - rząd ptaków z podgromady ptaków nowoczesnych Neornithes - Obejmuje gatunki drapieżne, które przystosowały się do polowania nocą i o zmroku. Niektóre gatunki powróciły do dziennego trybu życia. Sowy zamieszkują cały świat (z wyjątkiem antarktydy), prowadząc zasadniczo osiadły tryb życia, ale niektóre północne populacje koczują lub stały się wędrowne.

Rząd ten obejmuje dwie rodziny: płomykówki (Tytonidae) i puszczykowate (Strigidae), łącznie 174 gatunki. Wielkość ciała sów jest zróżnicowana: od 14 cm (sóweczka kaktusowa) do 80 cm (sowa japońska - Ketupa blakistoni).

Cechy charakterystyczne
  • samice z reguły większe od samców,
  • jednakowe ubarwienie obu płci,
  • upierzenie miękkie, puszyste, pokryte skomplikowanym wzorem maskującym,
  • duże oczy, skierowane do przodu, otoczone koliście tzw. szlarą, umożliwiają widzenie stereoskopowe i ostre zarówno w nocy, jak w dzień,
  • krótki, hakowaty dziób,
  • mocne nogi o silnych palcach zaopatrzonych w ostre szpony,
  • prawie bezszelestny lot dzięki charakterystycznemu ułożeniu lotek i zaokrąglonym skrzydłom,
  • specjalna budowa asymetrycznie rozmieszczonych uszu zapewniająca doskonały słuch,
  • możliwość obrotu głowy do 270 stopni,

Zdobycze ewolucyjne sów sprawiają, że są one niezwykle sprawnymi myśliwymi. Sowy żywią się przeważnie drobnymi ssakami i ptakami, niektóre gatunki rybami, inne owadami. Gatunki rybożerne mają nieopierzony skok i palce. Nie strawione części pokarmu (sierść, kości, pióra, chitynowe pancerzyki) są wypluwane jako wypluwki. Sowy nie budują samodzielnie gniazd, lecz gnieżdżą się w dziuplach, wykrotach, norach, bezpośrednio na ziemi lub zajmują opuszczone gniazda innych ptaków. W jednym lęgu samica składa 1-14 jaj, które sama wysiaduje. Samiec w tym czasie zajmuje się dokarmianiem samicy. Pisklęta lęgną się ślepe i pokryte delikatnym, szarobiałym puchem. Karmieniem młodych zajmują się oboje rodzice. Sowy najbliżej spokrewnione są z lelkowymi.

W Polsce występuje 13 gatunków sów, w tym 11 lęgowych. Wszystkie są pod ochroną.




jedno z możliwych środowisk życia - strych


Rodzina: Płomykówki - Tytonidae

Płomykówki (Tytonidae), rodzina ptaków z rzędu sów obejmująca 14 gatunków. Występują w Europie, Ameryce Północnej i Południowej, Australii, Azji Południowo-Wschodniej i Afryce. Zamieszkują różnorodne środowiska leśne i otwarte oraz osiedla ludzkie.

Osiągają 23-53 cm długości. Charakteryzują się smukłą budową ciała i sercowatą szlarą wokół oczu. Upierzenie obu płci jednakowe - złotobrązowe z jasnym spodem. Prowadzą zasadniczo nocny tryb życia. Polują na drobne kręgowce oraz większe owady. Gnieżdżą się w dziuplach drzew, na strychach, wieżach i wśród załomów skalnych. Znoszą 4-7 jaj, które wysiaduje samica przez 27-34 dni. Młode opuszczają gniazdo po 49-56 dniach. W Polsce występuje nielicznie gnieżdżąca się płomykówka (Tyto alba), która jest pod ochroną.





Płomykówka - Tyto alba

Płomykówka - ptak z rodziny płomykówek (Tytonidae), rzędu sów (Strigiformes) - występuje w wielu podgatunkach prawie na całym świecie (z wyjątkiem antarktyki). Zamieszkuje osiedla ludzkie w pobliżu pól i łąk. Spotkać ją można na strychach, w rzadko odwiedzanych budowlach, w ruinach, wieżach kościelnych, wiatrakach, stodołach itp.

U tych ptaków nie występuje dymorfizm płciowy w ubarwieniu. Dymorfizm płciowy dotyczy jednak wielkości: samice są nieco większe od samców. W Polsce występuje rodzimy, osiadły podgatunek Tyto alba guttata(tylko ten podgatunek przystępuje u nas do lęgów) oraz zalatujący (podgatunek zachodnioeuropejski) - Tyto alba alba. Podgatunek Tyto alba guttata osiąga długość ciała ok. 35 cm, rozpiętość skrzydeł ok. 90 cm, i ciężar ok. 330 g. Charakteryzuje się smukłą sylwetką, długimi i wąskimi skrzydłami, stosunkowo długimi, opierzonymi nogami, czarnymi oczami, słabym dziobem i dużą sercowatą szlarą (wokół oczu jest ona rdzawa, części zewnętrzne są jasne). Wierzch ciała płomykówki jest szarobrązowy z nielicznymi drobnymi plamkami, lotki i sterówki są jasnobrązowe w poprzeczne ciemne pasy, a żółtobrązowy spód ciała jest również upstrzony drobnymi plamkami. Podgatunek Tyto alba alba ma biały brzuch z ciemnymi plamkami. Płomykówka żywi się upolowanymi niewielkimi gryzoniami: nornikami, myszami domowymi i polnymi oraz owadożernymi ryjówkami aksamitnymi. Poluje głównie w nocy, nawet w zupełnej ciemności, ale może też żerować w ciągu dnia. Podczas polowania płomykówka posługuje się przede wszystkim słuchem, a także wzrokiem. Przy lokalizowaniu ofiar w zupełnej ciemności płomykówka wykorzystuje asymetryczne ustawienie uszu. Kiedy hałas w otoczeniu staje się zbyt dokuczliwy sowa ta może zakrywać wrażliwe uszy specjalnymi klapkami z piór. Lot płomykówki jest bezszelestny dzięki specjalnej budowie miękkich piór. Płomykówki odzywają się głównie w sezonie godowym. Głos samca (nawołującego w locie lub z drzewa, dachu budynku itp.) to wysokie, chrapliwe skrzeczenie trwające średnio ok. 2 sekundy. Głos kontaktowy samicy jest wyższy, dźwięczny i bardzo przeraźliwy (przypomina jęki zabijanych ofiar). Pisklęta dopominają się o jedzenie sycząc (starsze) i trelując (młodsze). Kiedy zimą ziemia pokrywa się śniegiem, duża część płomykówek ginie z głodu.

Sezon lęgowy u tych ptaków trwa od kwietnia do sierpnia. Podczas lotów tokowych samiec "klaszcze" skrzydłami i ściga samicę. Oboje wydają przy tym skrzeczące i chrapliwe dźwięki. Gniazdo sowa ta zakłada w niedostępnych zakątkach opuszczonych zabudowań, ruin, wież kościelnych lub wiatraków. Gnieździ się czasem w dziuplach lub w specjalnie zbudowanych skrzynkach lęgowych. Wyprowadza jeden lęg, a w latach obfitujących w gryzonie - nawet dwa lęgi w roku. W latach, w których występuje niedostatek pożywienia (gdy jest mało gryzoni), płomykówki nie przystępują do rozrodu. W jednym lęgu samica składa 4-7 białych jaj, które sama wysiaduje przez 30-31 dni. Gdy brak jest pokarmu w ilości wystarczającej do wyżywienia wszystkich piskląt, najmłodsze (najsłabsze) giną. W czasie wychowywania młodych samiec przynosi pożywienie dla samicy i dla piskląt, jednak tylko samica rozrywa na kawałki przyniesioną przez samca zdobycz i karmi pisklęta. Młode opuszczają gniazdo po 50-60 dniach, ale jeszcze przez pewien czas uzależnione są od pokarmu przynoszonego przez rodziców.

W Polsce płomykówka gnieździ się bardzo rzadko. Spadek liczebności płomykówek w polsce związany jest m.in. z remontami starych budowli (zamykane są otwory wlotowe, z których korzystały ptaki), z wycinaniem starych, dziuplastych drzew oraz zabiegami rolniczymi, w wyniku których zmniejsza się liczba gryzoni. Płomykówka jest objęta ochroną gatunkową.

głosy
posłuchajtyp plikurozmiar
płomykówka1mp323 kb
płomykówka2wav22 kb
płomykówka3wav17 kb
płomykówka4wav25 kb
płomykówka5wav28 kb
płomykówka6mp376 kb
płomykówka - wołaniewav14 kb
płomykówka - młodemp395 kb



poprzedni rząd
następny rząd
rzędy ptaków
alfabetyczny spis